Recensie

Recensie: Het verhaal van de dienstmaagd

Margaret Atwood – Het verhaal van de dienstmaagd: uitgeverij Prometheus

Het is een serie op HBO, het is een hype, het is een klassieker. Maar het is ook een boek dat al veel te lang op mijn die-wil-ik-nog-lezen-lijst stond. Tot onlangs. En wauw, wat heb ik er spijt van dat ik dit magistrale boek niet eerder las.

Voor wie het verhaal nog niet kent (vanuit de literatuur of van de tv): in een alternatieve toekomst is Amerika vervallen tot een dictatuur. De mannen hebben het voor het zeggen en de vrouwen stellen weinig meer voor dan voortplantingsmachines. Door een milieuramp zijn de meeste vrouwen in Gilead, zoals dit nieuwe rijk heet, onvruchtbaar geworden. En dat levert een probleem op. Maar de oplossing is al snel gevonden: vrouwen die in hun oude leven ongehuwd waren (en al dan niet moeder), criminele vrouwen of vrouwen die om andere redenen niet in het nieuwe Gilead passen, worden aangesteld als dienstmaagd. Ze worden opgevoed dan wel opgeleid door Tantes, vrouwen van oudere leeftijd die kinderloos zijn en blijven. Zij leren hen de fijne kneepjes van hun nieuwe werkelijkheid: zorgen voor nageslacht van hooggeplaatste heren. Is je taak vervuld, dan word je naar een ander gezin overgeplaatst met opnieuw het doel een kind te baren.

In deze nieuwe realiteit wordt ingezoomd op het verhaal van June, een dienstmaagd die net bij een nieuw gezin is geplaatst. Ze krijgt de naam VanFred, oftewel: van Fred. Haar eigen naam is ze kwijt. Haar naam wordt aangepast naar de naam van haar nieuwe meester. Ze beschrijft de wereld om zich heen. Een wereld vol wantrouwen, beperkingen, analfabetisme , lijfstraffen, minachting en godvrezendheid. Het is een wereld waarin vrouwen tot niets zijn gereduceerd, compleet afhankelijk van mannen. Ook onder de dienstmaagden heerst angst en wantrouwen. Wie kunnen ze wel vertrouwen? Wie niet? Er is namelijk wel een verzetsgroep, maar hoe kan die groep nu vrouwen helpen als het diezelfde vrouwen verboden is een vreemdeling in de ogen te kijken, laat staan ermee te praten. June is doodongelukkig maar hoe kan zij zichzelf redden als er niemand is die haar te hulp kan komen?

Oh wat is dit een prachtig, indrukwekkend en vooral ijzingwekkend boek. Gilead is fictief, maar in de huidige maatschappij is het niet eens geheel ondenkbaar. Kijk maar naar de nieuwe abortuswetten in delen van Amerika: feminisme, vrouwenrechten, waar zo hard voor is gestreden, worden daar met een harde slinger teruggedraaid. Wat nu als dit doorzet? De man aan het hoofd van Amerika zou daar zeker niet vies van zijn, ben ik bang. Dit boek is geschreven in de jaren ’80 maar helaas actueler dan ooit. En dat is huiveringwekkend.

Stel je voor dat je op een dag wakker wordt en niet meer je werk mag uitoefenen? Dat je bankrekening voortaan in handen is van een man. Dat je niks meer mag doen zonder de toestemming van een man. En, nog erger, dat je als ongehuwde moeder of gescheiden vrouw met kinderen je kinderen van je afgepakt worden en jij in een heropvoedingskamp wordt geplaatst om te eindigen als dienstmaagd? De rillingen lopen me al over mijn rug door er überhaupt aan te denken.

Margaret Atwood schrijft fenomenaal, met groot gevoel voor drama. En dat heeft dit verhaal ook nodig. Want het is een groot drama, de wereld die ze heeft gecreëerd. Door dicht op de huid van een van de dienstmaagden te zitten, wordt het persoonlijk en heel erg tastbaar. De opbouw van het verhaal is ook dusdanig dat het voelt alsof je in een thriller zit. Hoe loopt dit af? wil je constant weten. Dat het boek een vervolg heeft gekregen in de vorm van De testamenten –die ik inmiddels ook uit heb- verraadt al dat het geen goed einde kent. Maar welk einde, dat laat ik aan jou, de volgende lezer, over om te ontdekken. Want alsjeblieft. Lees dit boek. Laat het je wakker schudden. Let eens op de wereld om je heen en vrees. Vrees voor deze alternatieve toekomst. Want zo wereldvreemd is het helaas niet.

Het verhaal van de dienstmaagd – Margaret Atwood €15,-

6 gedachten over “Recensie: Het verhaal van de dienstmaagd

      1. Aaah ok! En komt daar nog een apart blogartikel over of niet? Want ik twijfel nog of ik het vervolg ga lezen… Niet iedereen is er even enthousiast over.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s