Boeken

Recenseren: mijn stappenplan

Iedereen heeft zijn of haar eigen stijl, en er bestaat geen goed of fout. Maar mocht je willen weten hoe je het schrijven van een recensie goed aan kunt pakken, dan hoop ik je met dit artikel op weg te helpen.

Voorop staat dat dit mijn persoonlijke insteek is bij het schrijven van recensies. Wat ik doe, doet een ander wellicht heel anders. En dat mag ook. Dat is goed. Het is maar saai als iedereen hetzelfde doet.

Hetzelfde doen is ook niet de insteek van dit artikel. Ik wil puur een aantal richtlijnen meegeven, handvatten zo je wilt, waar je mee uit de voeten kunt. Mocht je na het lezen van dit artikel denken: kind, hartstikke leuk voor je maar ík ga hier niets mee doen: prima. Voor ieder wat wils. Voor degenen die hier wel iets aan hebben: fijn!

1:
Stap 1 bij het schrijven van je recensie is voor ogen hebben wat je wilt vertellen. Bij mij vormt zich de speerpunten van een recensie zich al in mijn hoofd tijdens het lezen. Anderen zijn er juist bij gebaat de belangrijkste bevindingen op te schrijven, zodat ze het later uit kunnen werken. Ook ik doe dat soms, maar niet standaard. Hoe je het ook aanpakt, zorg dat je van tevoren weet wat je wilt melden over een boek. Dat hoeft nog niet in een strak stramien te zitten, dat komt wel tijdens het schrijven.

Gewoon beginnen met schrijven en zien waartoe het leidt kan natuurlijk ook, maar dit doe ik zelden. Vaak is dit omdat ik niet direct na het uitlezen van een boek begin met schrijven. En als ik later begin, zijn bepaalde aspecten alweer weggezakt in mijn geheugen. Dus mijn tip is: schrijf belangrijke dingen alvast op. Zorg dat je, als je begint met schrijven, weet waarover je het wilt hebben.

2:
Schrijf waarover het boek inhoudelijk gaat, maar doe dit vanuit je eigen optiek. Het is heel makkelijk (en snel) om een samenvatting over het boek van sites als bol.com, bruna.nl of libris.nl te halen, maar ik vind een recensie overtuigender en oprechter als je als recensent in eigen woorden beschrijft waar het boek over gaat. Jij haalt er misschien wel heel andere, belangrijke dingen uit dan een tekst van de uitgeverij biedt.

Soms tref je het ook dat, bijvoorbeeld bij een thriller, enkel iets wordt gezegd over het begin van het verhaal, niet over het verloop van het verhaal. Vaak is dit om belangrijke plottwists niet te verklappen, maar je kunt vaak veel meer kwijt dan je denkt. Doe dit dan ook, prikkel je eigen lezers om het boek te lezen. Een samenvatting van een boek is niet het belangrijkste onderdeel van een recensie, maar zeker niet onbelangrijk. Je laat ermee zien dat je een verhaal goed hebt gelezen, en er je eigen conclusies aan verbindt. Dat zet je door in de rest van je recensie.

3:
Neem de ruimte om je mening te delen. Na de samenvatting komt het stuk waarin jij vertelt wat je van een boek vond. Neem hier de ruimte voor. Dit is het belangrijkste onderdeel van een recensie. Dit is wat je lezers willen lezen. Waarom zouden zij een boek moeten lezen? What’s in it for them? Ik probeer er drie alinea’s aan te wijden. Lukt dit niet, dan zijn twee ook goed. Maar het moeten er in mijn optiek ten minste twee zijn. Als je het bij één alinea houdt, blijft het –voor mij! Let op: dit is echt persoonlijk!- te oppervlakkig. Juist om uit te diepen waarom iets je echt aansprak (of juist totaal niet, of slechts matig) moet je kunnen uitleggen waarom. Dat lukt mij in elk geval niet in één alinea. En dat heeft te maken met punt 4:

Opletten tijdens het lezen: het is bijna een tweede natuur

4:
Schrijf over meerdere aspecten van een boek. Bij een recensie kijk ik niet alleen naar hoe leuk een verhaal is opgebouwd, maar ook hoe de schrijfstijl is, hoe personages zijn uitgediept, hoe de vorm van een boek is (zitten er tijdsprongen in, of juist niet, wordt er gewisseld in vertelperspectief etc) en nog veel meer. Je kunt ook kijken naar visuele ondersteuning: is de omslag van een boek bijvoorbeeld heel bijzonder, en ondersteunt die het verhaal op een unieke manier? Vermeld het in je recensie! Hou het dus niet bij één aspect, maar wees breedvoerig: wat vond je in het geheel van het boek?

5:
Sluit goed af. Mijn laatste alinea gebruik ik geregeld om nog kort iets aan te halen wat ik al eerder noemde, en af te ronden. Ik verwerk er dus een conclusie in, en vaak mijn algemene mening over een boek. Waar ik in de eerdere twee alinea’s inga op waarom ik het boek goed vind, benoem ik in het slot vaak nog hoe goed of slecht of gewoon ik een boek vind, in algemene termen. “Een echte mustread, dus.” Of: “Ik kan dit boek iedereen aanraden, en kan niet wachten op een nieuw boek van deze schrijfster.” Iets algemeens.

6:
Vergeet niet productinformatie toe te voegen. Ik hou het zelf altijd bij auteur, titel van het boek, de naam van de uitgeverij en de prijs voor een paperback. Je zou hier natuurlijk overige gegevens zoals het aantal bladzijdes, toe kunnen voegen. Maar dat is voor mij niet belangrijk. Alleen als een boek erg dik is, vermeld ik dit terloops in de recensie zelf (zie punt 4).

7:
Kies je ervoor om een waardeoordeel in de vorm van sterren of cijfers toe te voegen of laat je het bij je bespreking zelf? Ikzelf kies voor dat laatste. Ik vind een sterrenwaarderingssysteem namelijk weinig inhoudelijks zeggen over een boek. Ja, ik geef 4 sterren dus het viel niet tegen. Maar waarom? Dat haal je daar niet uit. Bovendien wil ik niet dat de focus teveel ligt op: hoeveel sterren heb ik een boek toegekend? Maar juist op mijn onderbouwing, zodat je als potentiële lezer zelf een goede keuze kunt maken.

Dit waren mijn belangrijkste uitgangspunten voor het schrijven van een recensie. Volgens deze regels werk ik. Wat werkt voor jullie?

Advertenties

4 gedachten over “Recenseren: mijn stappenplan

  1. Leuk om te lezen hoe jij het aanpakt. Ik zat hier een heel verhaal te typen, wat wel een apart blogartikel waard is. Dus binnenkort lees je op lalageleest.nl hoe ik het aanpak :-) Dank voor de inspiratie ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s