Recensie

Recensie: Het smelt

Lize Spit – Het smelt: uitgeverij Das Mag

Hypes: ik laat ze ofwel aan mijn neus voorbij gaan, of ik dompel me er helemaal in onder. Lize Spit is zo’n hype. Of beter gezegd: Het smelt wordt door zo’n beetje alle vooraanstaande media gehypet, aangeprezen en aanbevolen. Het regent sterren en dat trekt natuurlijk de aandacht. Van mij, bijvoorbeeld. Want hoewel ik me eerst op de vlakte hield, was er geen houden meer aan toen ik de achterflap las en daarna mijn ogen skimmend over de eerste pagina’s liet gaan. Ook ik moest meedoen aan deze hype. Maar of dat ook beviel?

Het boek schippert tussen het heden en verleden. In het heden rijdt Eva na vele jaren weer naar Bovenmeer, een klein, Vlaams dorpje waar ze in 1988 werd geboren en opgroeide. Ze keert met een enorm blok ijs in haar kofferbak terug voor de herdenking van een jaren geleden overleden dorpsgenoot, maar haar hoofdmotief is wraak. Waarop, blijft lang onduidelijk. Dit zet Spit langzaam maar trefzeker uiteen middels terugblikken. Die terugblikken zijn talrijk en uitgebreid. In het geboortejaar van Eva werden slechts twee andere kinderen geboren: Pim en Laurens. Ze trekken erg naar elkaar toe, en noemen zichzelf De Drie Musketiers. Ze beleven een vrij zorgeloze vriendschap, tot de puberteit zich aandringt. Dan komen de verhoudingen ineens anders te liggen, en de teruggetrokken, timide Eva moet haar best doen haar plekje binnen het musketiertrio te behouden. Want wie is ze zonder haar vrienden?

Thuis gaat het ook al niet lekker. Zowel haar vader als moeder zijn verslaafd aan alcohol, en de vader van Eva is daarbij erg depressief. In de eerste passages toont hij zijn dochter hoe ze een lus aan een houten balk moet bevestigen om zichzelf succesvol te kunnen verhangen. Eva zondert zich zoveel mogelijk af met Pim en Laurens, maar haar jonge zusje Tesje heeft niet zoveel geluk. Zij heeft geen vriendinnetjes en is veelal overgeleverd aan de genade van haar vader, die haar mishandelt, kleineert en zodoende psychisch beschadigt. Hoewel Eva haar wil helpen, vlucht ze liever weg in haar eigen idyllische wereld van vriendschap en compassie. Tot het jaar waarin Pim en Laurens haar meesleuren in hun wreedheden. Ze bedenken een spel, met een raadsel dat Eva moet aanleveren, om de meisjes in het dorp te onderwerpen aan vernederingen. De enige vriendin die Eva ooit had, Elisa, wordt bewaard als grande finale, maar juist daar loopt alles verkeerd. Jaren later zint Eva op wraak. Maar of ze dat krijgt?

lizespitsmelt

Met bijna 500 pagina’s aan verhaal moet het wel onderhoudend zijn. Lize Spit heeft haar boek echter niet volgepropt met gebeurtenissen, maar de bepalende gebeurtenissen uitgesmeerd over meerdere pagina’s. Ze neemt de tijd om haar verhaal te vertellen, en schroomt er hier niet bij om tot in de kleinste details haar personages te ontleden. Dat dit niet altijd even aangenaam is voor de lezer, soit. Het smelt is niet een roman voor lezers met een zwakke maag. Het is voor lezers die tegen een stootje kunnen en er niet voor terugdeinzen hier de tijd voor te nemen. De spelletjes die worden gespeeld zijn smerig, verachtelijk en wreed. Net als de huiselijke wantoestanden wordt alles in even traag, gedetailleerd tempo verteld, waardoor de impact des te groter is. Spit zoomt uitstekend in op de psyche van zowel Eva, Tesje, Pim en Laurens. Ze worden genadeloos blootgelegd, zonder aarzeling worden hun zwakste kanten getoond en beoordeeld. Het zijn stuk voor stuk defecte karakters: aan elk mankeert iets. Dat is met alles en iedereen zo in Het smelt.

Zowel het dorpje Bovenmeer, een troosteloos, uitzichtloos dorpje waar de tijd stil lijkt te hebben gestaan -zo wordt een lesbische juf het dorp uitgejaagd nadat dit door schulde van Eva bekend wordt en worden huiselijke problemen liever onder de mat geschoven dan verholpen- als setting als de personages die Spit opvoert als centrale spil doen moedeloos aan. Weerloos, gevangen in de rol die hen door hun families is opgedrongen. In een poging hieraan te ontsnappen, om de verveling en het vooruitzicht op een even troosteloos bestaan als hun ouders uit de weg te gaan dompelen Eva, Pim en Laurens zich onder in wreedheden, waar ieder zijn eigen gram haalt. Maar ontsnappen ze werkelijk aan hun achtergrond of tonen ze hiermee juist net zo erg af te zijn als hun ouders, op wie ze -in de meeste gevallen terecht- zo neerkijken? Wraak lijkt de enige uitweg, zoveel jaren later, en de perfectie waarmee Spit dit beschrijft is bijna angstaanjagend treffend. Ze schrijft genadeloos over de keuzes die Eva maakt, ongeacht de gevolgen. Knap, sinister en beeldend; wat een schrijfster.

Was dit boek de hype waard? Ja. Ja, omdat het een gruwelijk, tergend langzaam maar des te slopender verhaal is. Het smelt dringt door tot in je poriën, doet je schudden op je grondvesten, verbijstert en choqueert. Het is de modder die je een paar dagen na het verpotten van een plant nog steeds onder je nagels hebt zitten. Het is het kille gevoel dat een paar dagen later nog in je botten zit. Ik zie dan ook enigszins huiverig -maar reikhalzend- uit naar Spits volgende boek; wat zal ze daarbij op haar lezers afvuren?

Het smelt – Lize Spit €22,95

Advertenties

23 gedachten over “Recensie: Het smelt

  1. Wat een geweldige recensie! Echt goed geschreven. Ik vond het boek net zo indrukwekkend als jij, maar dat wist je al ;). Als ik het niet al gelezen had, dan had ik het na jouw recensie zéker willen lezen!

  2. Met dit boek gaat het zoals met het verhaal van de Keyzer zonder kleren: het wordt zodanig gehypet dat niemand meer durft zeggen dat het niets om het lijf heeft behalve een intrieste, leeglopende inhoud. Jammer van het papier.

    1. Mijn recensie is mijn eerlijke mening. Ook al wordt een boek gehyped; als ik het niks vind, zeg ik dat ook. In dit geval is het echter zo dat ik dit boek erg goed vond en vind. Jammer dat u er niet zo over denkt maar dat is uw goed recht.

  3. Hoe ziek moet je zijn om zoveel leegte uit te smeren over zoveel bladzijden. Spit weet wel hoe zij de spanning erin kan houden. Want ze weet de viezigheden altijd nog te overtreffen. Desnoods moet zelfs stomme buurman inspringen voor een instant bevrediging.
    Waar dit boek een plaats geven in mijn bibliotheek? Zou niet willen dat deze stank in mijn huis blijft.
    Mark

  4. Door de gunstige recensies werd ik geïmponeerd en nieuwsgierig.De eerste helft boeide me: een leuke streekroman in sappig Vlaams. Goede beschrijving van de karakters en boeiend. Maar waar bleef de spannende plot? Ik heb Tirza niet uit kunnen lezen omdat het aangekondigde einde zo lang liet wachten. Die fout wilde ik niet nog eens maken. Daarom zette ik door, hoewel de langdradigheid sterk toenam. Wat kan dat mens de boel rekken! Ik heb doorgezet en las het uit. Nu heb ik het gevoel van: Waarom? Het einde is slim, maar onprettig. Ik houd niet van thrillers!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s