Recensie

Recensie: Ivanov

Hanna Bervoets – Ivanov: uitgeverij Atlas Contact

Eindelijk, de nieuwe Hanna Bervoets! Na alle lovende recensies in de media en boekbloggersland was ik enigszins huiverig: zou ik, als groot liefhebber van Bervoets, dit boek ook weten te waarderen?

Ivanov verbindt meerdere theorieën en verhaallijnen met elkaar. Felix is een jonge journalistiekstudent die een jaar in New York gaat studeren. Hij arriveert hier in 1994, een tijd waarin aids net de kop opsteekt en voor veel angst onder de met name homoseksuele gemeenschap zorgt. Zo ook bij Felix. Hij probeert een weg te vinden in het hippe, bruisende New York maar bevindt zich in een sociaal isolement. Dan ontmoet hij Lois tijdens één van zijn lessen:

“Mijn afzondering had me behoeftig gemaakt, denk ik achteraf. Hongerig naar contact, naar een praatje, een blokje om. Geef iemand drie weken niets te eten en hij zal een toegeworpen kuipje margarine in één keer leeg lepelen (..) Dat kuipje margarine was Lois.”

Dit moment blijkt cruciaal voor de rest van Felix’ tijd in New York. Via Lois komt hij in contact met professor Helena Frank. Zij is op non-actief gesteld door het universiteitsbestuur en Felix denkt hier een verhaal in te zien voor de universiteitskrant. Zijn insteek, haar ontslag en de reden hiervoor, gooit hij echter overboord als hij hoort over het onderzoek waar Helena mee bezig is. Helena doet namelijk onderzoek naar dokter Ivanov, die in de jaren ’20 van de vorige eeuw proeven deed met het mixen van mensen en apen, om zo een hybride levensvorm te creëren. Zij vermoedt dat tijdens deze experimenten het hiv-virus is ontstaan.

Voor Felix het weet wordt hij deelgenoot gemaakt van haar onderzoek en de voortgang hiervan, maar ook van het sociale leven van Helena Frank. Hij wordt door haar ontvangen als een vriend, en voelt zich ook zo. Maar in hoeverre klopt dit beeld? Gebruikt ze hem niet gewoon om haar onderzoek voort te kunnen zetten? Tegen de tijd dat Felix erachter komt war Helena werkelijk mee bezig is, zit hij er al tot zijn nek in. Hoe moet hij de goede keuze maken als de keuzes al lang en breed voor hem gemaakt zijn en hij slechts een pion in een groter spel blijkt?

ivanov

Op dit blog heb ik mijn persoonlijke voorkeur voor de columns en romans van Hanna Bervoets nooit onder stoelen of banken geschoven. Waar ik echter elke keer bang voor ben is dat een favoriete schrijver, zoals Bervoets, een nieuw werk produceert dat tegenvalt. Dat me doet twijfelen aan de rest van het werk: was dat dan ook wel zo goed? Gelukkig bewijst Bervoets met Ivanov opnieuw wat een fantastische schrijfster ze is. Het boek schokt vanaf bladzijde één, geeft je hier en daar adempauze maar dompelt je al snel weer onder in een krankzinnige wereld waarin gruwelijke experimenten worden goedgepraat door de betrokken personages, waarin het menselijk moreel aan de kaak wordt gesteld en slechts mondjesmaat wordt het je toegestaan snakkend naar adem boven te komen. Ik zat continu op het puntje van mijn stoel, totaal verweven met het verhaal dat Bervoets op briljante wijze op haar lezers afvuurt.

Door Felix het verhaal met terugwerkende kracht te laten vertellen wordt hier en daar gehint naar iets wat hij over het hoofd heeft gezien, iets waarbij hij werd gemanipuleerd, of iets waarvan hij achteraf het belang pas ziet. Hierdoor let je als lezer nog beter op. En nestelt het verhaal zich dus nog dieper onder je huid. Thema’s als aids, homoseksualiteit, zelfontplooiing en wetenschap (en wat mensen bereid zijn te doen in naam van de wetenschap) worden door Bervoets op indringende wijze aan de kaak gesteld. Met prachtige, intense uitweidingen zoals haar lezers die kennen uit haar columns, maar ook door haar personages heftige discussies te laten voeren waarbij zowel goed als kwaad een stem krijgen.

Ze laat Felix constateringen doen die op zijn minst filosofisch te noemen zijn zonder een moment te verslappen. Bovendien is het onderzoek van dokter Ivanov op zijn minst intrigerend te noemen, hoewel ook bizar en monsterlijk: het kruisen van apen en mensen, met name zijn proeven in Frans-Guinee, worden op genadeloze wijze beschreven. Maar de experimenten zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Of het tot een levensvatbare hybride soort heeft geleid, is echter onbekend, schrijft Bervoets in haar slotwoord. Het maakt de passages over Ivanov’s experimenten, ook al is dit naar invulling van Bervoets’ fantasie, des te gruwelijker.

Scherpzinnig, confronterend, heftig, indringend en bovenal prachtig mooi; het zijn allemaal bijvoeglijke naamwoorden die de stijl van Bervoets en de indruk die het boek op mij maakte beschrijven. Ivanov heeft een verpletterende indruk op me achtergelaten. Dit is typisch zo’n boek dat schokt in zijn schoonheid, dat weet te raken, bij je binnendringt en je aan het denken zet. Prachtig, in één woord prachtig.

Ivanov – Hanna Bervoets €19,99

Advertenties

13 gedachten over “Recensie: Ivanov

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s