Recensie

Recensie: De grote stilte

John Boyne – De grote stilte: uitgeverij Boekerij

John Boyne, ik las onlangs een indringend boek van hem over de Tweede Wereldoorlog. Een thema waar hij zich zo in thuis lijkt te voelen. Maar toen las ik De grote stilte. Een roman over het misbruik dat door de katholieke kerk werd gepleegd in Boyne’s thuisland Ierland.

In De grote stilte wordt pater Odran Yates geconfronteerd met meerdere demonen. Zowel zijn eigen als de demonen die in de kerk, de plek waar hij zich thuis voelt, zich veilig voelt, huishouden. De manier waarop hij hiermee omgaat,staat centraal in Boyne’s roman, waarin geen enkel huisje heilig is. Het verhaal is opgedeeld in tijdsprongen. Je reist als lezer mee naar Odran’s jeugd, zijn pubertijd, zijn eerste schreden binnen de katholieke kerk en de tegenwoordige tijd. Zo leer je dat Odran als kleine jongen een vreselijk familiedrama heeft moeten verwerken, dat zijn moeder hem overtuigde van zijn roeping om priester te worden, dat zijn enige vriend binnen de kerk Tom Cardle is, dat hij nooit echt carrière heeft gemaakt binnen de kerk maar dat hij erg gelukkig was in zijn rol als priester. Problemen gaat hij liever uit de weg dan dat hij ze oplost. Wat hij niet weet, deert hem ook niet.

Maar dan schokt het nieuws over het seksueel misbruik binnen de katholieke kerk heel Ierland. Odran’s wereld komt op zijn kop te staan, en alles wat vertrouwd leek, is hem vreemd. Hij worstelt met zichzelf, met zijn rol binnen de kerk, met zijn publieke rol en boven alles worstelt hij met zijn vriendschap met Tom. Tom was een eenzame jongen die nooit om de opleiding tot priester gevraagd had. Hij zonderde zich af, liet alleen Odran toe, maar was tegelijkertijd iemand die vele overplaatsingen kreeg. Nergens kon hij aarden, maar wat lag hier ten grondslag? Odran blijft vertrouwen op de goedheid van zijn vriend, maar de werkelijkheid haalt hem uiteindelijk toch in. Ook binnen zijn eigen familie blijkt het een en ander verborgen te zijn gehouden, en wanneer hij met de realiteit wordt geconfronteerd is het tijd om te kiezen: blijft hij zijn hoofd in het zand steken of gaat hij de confrontatie aan?

grotestilte

Dit boek heeft me totaal in haar greep gehouden. Het verhaal dat Boyne vertelt is even schrijnend als indringend. Het is zonder meer een belangrijke roman, dat een unieke invalshoek heeft voor het vertellen van het verhaal, namelijk gezien door de ogen van een medewerker van de kerk. Een insider, letterlijk. Odran is een getroebleerd man, die trauma’s uit zijn jeugd moeilijk kan verwerken. Wanneer hij rust vindt in het geloof, besluit hij dat dit zo heilig voor hem is, dat hij de fouten die de kerk maakt, vergoelijkt. Op bladzijde 241 zegt hij tegen zijn goede vriend Tom:

“De meeste mensen houden liever hun mond. Ook al gebeurt het recht onder onze neus.”

Hij realiseert zich niet dat hij hiermee zichzelf omschrijft. Ook voor dat inzicht steekt hij liever zijn hoofd in het zand. Ook de problemen die zich bij zijn beide neven Jonas en Aidan voordoen, de groeiende woede van vooral Aidan, die hij ook op Odran richt, stellen hem voor een raadsel. In plaats van dat hij dingen uitspreekt, begraaft hij ze liever. Boyne omschrijft deze gevoelens op zeer nauwkeurige wijze. Door de tijdsprongen in het boek wissel je als lezer in de ontwikkelingsfases van Odran. En je ergert je: hoe is het toch mogelijk dat hij niet ziet wat er zich onder zijn neus afspeelt? Waarom komt hij nooit voor zichzelf en zijn idealen op?

Het werkt op sommige momenten als een rode lap voor een stier: wat voelde ik af en toe veel woede. Niet alleen richting de misbruikers van jonge misdienaren, maar ook richting Odran. Wat een zwakke man! Boyne weet zijn lezer te grijpen, met een volwassener en serieuzere toon dan ik tot nu toe van hem gewend was. Dit boek is een boek dat hij moést schrijven, zo voelt het althans. De noodzaak spat van de bladzijdes en zorgt dat je blijft lezen. Vooral in het begin heeft me dat geboeid gehouden, die voelbare noodzaak vanuit Boyne. De tijdsprongen waren namelijk afleidend; te zeer van de hak op de tak. Gelukkig kwam daar algauw structuur in, en vormde het verhaal zich. En wat zich dan voor je ogen ontvouwt is tragisch, door de voorbeelden in Nederland helaas ook herkenbaar, indringend, emotioneel en erg mooi verteld.

Boyne toont zich met De grote stilte kwetsbaarder, maar ook serieuzer als schrijver. En dat is een combinatie die werkt. Wat een goede schrijver is Boyne, en wat een prachtig verhaal is De grote stilte.

De grote stilte – John Boyne €19,99

Advertenties

3 gedachten over “Recensie: De grote stilte

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s