Recensie

Recensie: In het licht van wat wij weten

Zia Haider Rahman – In het licht van wat wij weten: uitgeverij Hollands Diep

Twee mannen, vrienden sinds hun studietijd, vinden elkaar na jarenlange stilte terug. De één heeft iets op te biechten, de ander biedt een luisterend oor. Mijn laatste boek van 2015 beidt voldoende uitgangspunten om te boeien, maar in hoeverre klopt dat beeld?

De naamloze verteller krijgt op een goede dag bezoek. Het is zijn beste vriend Zafar. Ze hebben elkaar jarenlang niet gesproken, en in de tussentijd is er heel wat gebeurd. Zafar is een Bengaalse man, opgegroeid in armoede, die heeft moeten vechten voor zijn plekje in de wereld. Hij blijkt als kind erg intelligent, verovert plekken op Oxford en Harvard, rondt daar succesvol een studie wiskunde en rechten af en opereert op internationaal niveau, onder andere in Afghanistan, Bangladesh, New York en Groot-Brittannië. Zafar is even charmant als mysterieus, en hij grijpt kansen waar hij ze ziet. Hij onderhoudt een grillige liefdesverhouding met de Britse Emily, die nooit helemaal voor hem lijkt te kiezen. Dit versterkt het gevoel van achterlopen op de anderen, dat hij sinds jonge leeftijd ervaart. Het gevoel niet goed genoeg te zijn voor andere milieus is iets wat Zafar lange tijd achtervolgt, en uiteindelijk vormt als volwassene.

Het leven van zijn beste vriend, de naamloze verteller in dit verhaal, is wat dat betreft heel anders verlopen. Ook hij heeft een Aziatische achtergrond, hij is Pakistaans, maar hij komt uit een beter milieu; hij is de kleinzoon van een hooggeplaatste Pakistaan. Hierdoor openen zich automatisch meer deuren, maar hij is een totaal andere man dan Zafar: laks, afwachtend en zijn leven is niet wat hij ervan verwachtte. Hij heeft een liefdeloos huwelijk met Meena en zijn werk als bankier raakt door de financiële crisis in gevaar. Hij is dan ook blij met de afwisseling die Zafar biedt. De maanden dat Zafar bij hem verblijft wordt duidelijk dat Zafar iets van het hart moet. De jaren waarin ze elkaar niet hebben gezien of gesproken worden gevuld met verhalen over politiek, wiskunde, macht en oorlog, maar de ware toedracht van Zafars verblijf bij hem blijkt een gebeurtenis in Afghanistan te zijn. Een gebeurtenis tussen Zafar en Emily, waarover hij maar moeilijk kan vertellen. Wat is hier gebeurd? En wat betekent dit voor de vriendschap tussen de twee mannen?

ziahaiderrahmanDit boek was een van mijn Vergeten Boeken van december, en ik keek er dan ook erg naar uit om deze eindelijk te lezen. Wat kan een boek dan tegenvallen qua beleving. Al op de eerste pagina’s werd duidelijk dat de opzet en stijl van het verhaal niet in het verlengde van mijn verwachtingen lagen. In plaats van dat de naamloze verteller zonder interrupties of eigen invullingen het levensverhaal van zijn goede vriend Zafar vertelt, stroomt het boek over van onderbrekingen, uiteenzettingen over het eigen leven van de verteller en visies op de verhalen die hij van Zafar hoort. Vaak ook wordt de lezer zelf aangesproken, alsof Rahman letterlijk in gesprek wil met de lezer. Dat dit een onmogelijke opgave is, lijkt hij maar niet te willen snappen.

De belangrijkste reden om het verhaal van Zafar op te schrijven is de gebeurtenissen die in Afghanistan tussen hem en zijn geliefde Emily plaatsvonden te ontrafelen. Hiervoor neemt Rahman echter flink de tijd. Het boek is gevuld met zijpaden, die elk weer leiden naar zijpaden, die ook weer uitkomen op zijpaden. Het resultaat is een onoverzichtelijk relaas over een vriendschap die -helaas- de tand des tijds niet heeft doorstaan. Althans niet op de manier waarop beide vrienden hadden gewild. Toch bevatten enkele zijpaden nuttige, en ook interessante uiteenzettingen, filosofische inslagen en geschiedvertellingen over macht, bankzaken, wiskunde, literatuur en oorlogvoering. De ene vertakking is daarbij interessanter dan de andere, waardoor vele vertakkingen behoorlijk afleiden van het verhaal zelf.

Het duurde dan ook lang voor ik écht werd meegezogen in het verhaal. In feite komt daar het laatste kwart van het boek pas verandering in, wanneer er duidelijk meer wordt ingezoomd op de gebeurtenissen in Afghanistan. Je voelt meteen aan dat hier iets is gebeurd dat niet door de beugel kan, en dat houdt je aan de pagina’s gekleefd. Het boek eindigt daarmee sterker dan het begint, en dat is jammer. Gaandeweg zitten er namelijk enkele prachtige, goed uitgewerkte en van passie doorspekte pagina’s tussen. Het is jammer dat die niet de boventoon voeren. Rahman is erg literair, filosofisch en uitweidend, maar ik vraag me af in hoeverre dit niet tegen hem spreekt. In het licht van wat wij weten is uiteindelijk erg interessant, maar de weg ernaartoe is lang, zit vol valkuilen en weerhoudt wellicht de meest geïnteresseerde lezer ervan door te lezen. Een hele opgave dus om het uit te lezen. Voor degenen die hierin slagen; gefeliciteerd. Voor degenen die willen afhaken kan ik enkel zeggen: het wordt beter. Veel beter. Hou vol.

In het licht van wat wij weten – Zia Haider Rahman €24,99

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s