Recensie

Recensie: De IJsmakers

Ernest van der Kwast – De IJsmakers: uitgeverij De Bezige Bij

Met guur, winderig en regenachtig herfstweer op de achtergrond lezen over een Italiaanse familie van ijsmakers; het lijkt een vreemde combinatie maar het is fijner dan je zou denken.

Iedereen heeft het wel: een favoriete ijssalon, waar je elke zomer weer je favoriete ijssmaak haalt. Voor mij is dat La Venezia in Leeuwarden, waar het citroenijs een perfecte balans heeft tussen zoet en zuur, en bovendien een heerlijke structuur heeft. Maar over de mensen die dag in dag uit het ijs maken, en hoe dat ijs eigenlijk wordt gemaakt, staat bijna niemand stil. Behalve Ernest van der Kwast. Hij wijdt een hele roman aan een ijsmakersfamilie, met robuuste, norse en stilzwijgende Italiaanse mannen en vrouwen die zich schikken in hun rol als hulpvaardige assistente in de ijssalons. De familie Talamini is zo’n familie: elke zomer werken ze vier maanden, elke dag, in hun ijssalon in Rotterdam, en in de winter keren ze terug naar de vallei in het Noorden van Italië waar verscheidene generaties ijsmakers wonen. Het zijn twee totaal verschillende werelden, die Van der Kwast laat doorwerken in de jongste generatie ijsmakers.

Broers Luca en Giovanni groeien op met de wetenschap dat zij de ijssalon over moeten nemen. Ze werken dan ook al sinds jonge leeftijd elke zomer, dromen van het uitvinden van nieuwe smaken en zien zomer na zomer kansen op plezier, een bruine teint en ontspanning aan zich voorbij trekken. Giovanni raakt op het terras van de salon in gesprek met een uitgever van poëzie en wordt hierdoor zo gepassioneerd dat hij besluit te breken met zijn familietraditie en te kiezen voor een literair leven. De breuk met zijn familie, die zijn keuze niet kan en wil accepteren, lijkt compleet, maar altijd blijft er een klein deurtje openstaan. Dan, jaren later, zoekt Giovanni’s jongere broer Luca contact met hem. Hij moet iets voor hem doen, iets wat zo bizar en vergezocht is, dat Giovanni niet anders kan dan weigeren en definitief afstand te nemen, of toch niet?

deijsmakersWat doe je met de stukken van jezelf die je kwijtraakt?” Het is een vraag die Giovanni middels een gelezen gedicht te binnen schiet en de rode draad vormt van De IJsmakers. Hoezeer hij ook probeert te kiezen voor een eigen, zelfstandig leven, de band met zijn familie blijft aan hem trekken, wil hem maar niet loslaten. De innerlijke worsteling die dit veroorzaakt bij Giovanni wordt elk hoofdstuk opnieuw onder woorden gebracht. Nooit is zijn familie ver weg, hoe ver weg hij zelf ook reist voor zijn poëzie. Van der Kwast heeft het leven van zowel een man die leeft voor de poëzie als een man die leeft voor de familiezaak van ijsmakers gedetailleerd in beeld gebracht, en weet ze elke bladzijde weer met elkaar te versmelten.

Daarbij schrijft hij dan weer helder en recht voor zijn raap (“Ik was nog steeds de zoon die niets goed kon doen. Dat zou ik altijd blijven.”), dan weer in mooie, uitgebreide vertellingen over dichters en gedichten, of juist ijs:

“Ik opende mijn mond en hij voerde mij zijn ijs. De textuur was ongelooflijk fijn en glad, fluweelzacht. Het waren miljoenen kleine ijskristallen in de dikke room. Ze vormden de ruggengraat van het ijs, hoewel ze maar een fractie uitmaakten van het totale volume. De luchtbelletjes die tijdens het draaien waren opgesloten, hadden de consistentie lichter gemaakt, maar niet broos -je kon bijna op het roomijs kauwen. Toen smolt het, mijn ogen gingen vanzelf dicht. Het was als zweven, zoals je even loskomt als je een meisje kust.” (blz 144)

Het zijn passages als deze, gemixt met een wereld vol boeken, literatuur en poëzie, waarbij Van der Kwast hier en daar zelfs een (openings-)zin uit de literatuur gebruikt om zijn verhaal gestalte te geven, bijvoorbeeld Gabriel Garcia Marquez, die zorgen voor een onweerstaanbare mix. Van der Kwast boeit, verrast en zorgt voor bizarre en grappige kleine verhalen binnen het grote verhaal. Zo begint het boek direct met een Italiaanse grootvader die op tachtigjarige leeftijd verliefd wordt op een kogelslingeraarster die hij op televisie ziet. Het tweede hoofdstuk bevat een overgrootvader die tijdens een dutje in een schuur geplet wordt door een koe die door het dak komt vallen. Dit absurdisme, gemengd met de serieuze thema’s als eigen identiteit en literatuur, is de zogenoemde kers op de taart.

De IJsmakers lijkt wellicht een boek dat zich het best laat lezen in zonnige, zomerse omstandigheden maar niets is minder waar. Het is juist in de herfst fijn om weg te dromen bij andere, warmere oorden. En zeg nou zelf, van zo’n uitgebreide omschrijving over de smaak van ijs loopt bij jullie toch ook het water in de mond? De IJsmakers is voor mij een heerlijk boek, met dezelfde eigenschappen als mijn lievelingsijs: een perfecte balans tussen verschillende uitersten en een heldere structuur.

De IJsmakers – Ernest van der Kwast €18,90

Dit boek telt mee voor mijn leesuitdaging Ik Lees Nederlands!

logo_ikleesnederlands_a_v2

Advertenties

5 gedachten over “Recensie: De IJsmakers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s