Boeken

Wat is literatuur?

Vandaag was het de bedoeling dat ik een recensie zou schrijven over het boek Wat we zien als we lezen van Peter Mendelsund, voor Een perfecte dag voor literatuur. Wegens logistieke problemen is dit echter niet mogelijk. De recensie houden jullie dus van me tegoed -ik verwacht deze zelf dit weekend online te plaatsen- maar ik wil vandaag wel op een andere manier bloggen over literatuur.

Ik heb nagedacht over een onderwerp, en kwam al snel terug op een vraag die al langere tijd door mijn hoofd spookt: wat is literatuur exact? En kun je dit wel exact benoemen? Ikzelf vind literatuur een kwestie van smaak, van persoonlijke overwegingen en argumenten. Maar Wikipedia heeft er een ander idee over:

het geheel van teksten waarvan geoordeeld wordt dat ze universele waarde hebben.

Maar wie bepaalt dat? Is dat niet erg subjectief en onderhevig aan iemands eigen ideeën hierover? Voor mij persoonlijk bijvoorbeeld is literatuur een boek met zogenoemde meerdere lagen (thema’s, zo je wilt) en werk dat mij aan het denken zet. Over het onderwerp, de insteek, de bedoeling van de schrijver of schrijfster. Of dit nu universele waarde heeft doet er voor mij niet zoveel toe, als het maar toegevoegde waarde heeft voor mijzelf.

literatuur

Mijn vraag aan jullie is dan ook: wat is literatuur voor jullie? Hoe zouden jullie dit definiëren? En wat vinden jullie van de definitie van Wikipedia? Ik hoor graag hoe jullie hierover denken!

Advertenties

18 gedachten over “Wat is literatuur?

  1. Vijf jaar lang studeerde ik Nederlandse letterkunde en nog steeds heb ik geen eenduidig antwoord op deze vraag…
    Ik ben het met je eens dat literaire werken vaak een diepere laag in zich dragen. Verder is stijl volgens mij erg belangrijk of iets als literatuur wordt gezien of niet. Met andere woorden: de stilistische vaardigheden van de schrijver bepalen mede of hij literatuur schrijft of niet.

    1. Stijl is inderdaad ook erg belangrijk. Het moet naar mijn mening tot de verbeelding spreken, inderdaad een diepere laag hebben. Zoals Thomése: zijn stijl veranderde bij elk afzonderlijk deel, sloot aan bij het gevoel dat hij wilde overbrengen. Zo knap!

  2. Moeilijk. Ik heb enkele jaren taal- en letterkunde gevolgd en kan geen gepast antwoord bedenken. Op encyclo.nl vind ik ‘gedichten en verhalen die als kunst bedoeld zijn’, maar kunst is zo mogelijk nog subjectiever dan literatuur. Ik ben het wel met Inge eens. Ik vind iets pas literatuur wanneer het stilistisch goed zit. Veel mensen vinden 50 shades of Grey een fantastisch boek (ik heb het nog niet gelezen, moet ik misschien wel eens doen), maar ik denk dat weinigen dit als literatuur zouden beschouwen.

    1. Haha laat staan dat 50 shades of Grey universele waarde heeft ;-)
      Het inderdaad ontzettend subjectief. Heb jij naast het stilistische argument nog meer voorwaarden voor wat jij als literatuur kwalificeert?

  3. Dat is een mooie vraag ;) Ik heb geen idee moet ik je zeggen. Ik vind de definitie van Wikipedia in ieder geval veel te algemeen. Te subjectief ook zeg maar. Wat het wel is heb ik echt geen idee van. Ook geen verstand van trouwens zoals de twee dames hierboven :)

    1. Nee ik dus ook niet, inhoudelijk. Daarom kan ik ook alleen zeggen wat het voor mezelf betekent, maar ik denk dat dat het ‘m ook juist is: literatuur is zo persoonlijk. Wat de één een prachtig boek vindt, en waar de één erg onder de indruk is van de stijl van een schrijver of schrijfster, kan de ander juist het absolute tegendeel denken.

  4. Oei, dat is best een heel moeilijke vraag. Ik ben het met jou eens dat de wikipedia-definitie heel subjectief is, maar ik bedenk me tegelijkertijd dat het misschien altijd wel iets subjectiefs blijft, literatuur. Stijl kan je immers niet vatten in formules (ik zou tenminste niet weten hoe, maar ik ben dan ook geen wiskundige), maar een mooie stijl hoort voor mij wel bij literatuur. Ik ben het dus ook met Inge eens. Andere kenmerken zijn voor mij: diepgang, een goed doordacht verhaal, creativiteit, mooie zinnen en tijdloosheid.

    Leuke vraag! Ik ga deze blogpost even volgen, ben benieuwd naar de visie van jouw volgers.

    1. Tja, het zou prettig zijn als er een wiskundige formule bestaat voor een perfecte definitie van literatuur, maar die bestaat inderdaad niet. En zal er denk ik ook nooit komen, gezien de subjectiviteit.
      Ik heb de reacties ook even gevolgd, om te zien wat voor reacties binnen zouden komen, en ik vind de comment van Yolanda erg interessant!

  5. Leuk!

    Voor mij is literatuur: boeken die iets met je doen, die je aan het denken zetten en waarbij je op zoek kunt gaan naar ‘diepere lagen’.

    Tijdloosheid vind ik inderdaad ook wel een mooie!

  6. Een boek waarbij vermeld staat dat het tot een bepaald ‘literair’ genre behoort, laat altijd wel een aantal aandachtsgebieden achter na het lezen waar je over na kunt denken. Het gaat echt ergens over.

  7. Ik denk dat daar nooit een vaststaand antwoord op te vinden is. Ik heb er college over gehad bij Literatuurwetenschap, dat ging over het literaire veld: hoe wordt bepaald wat literair is en wat niet?

    Zogenaamde ‘poortwachters’ in het literaire veld bepalen wat tot de canon behoort, wanneer iets literair is en wat niet. Denk hierbij aan gevestigde recensenten met een goede naam, uitgevers en literaire magazines. De vraag is dan niet wat literatuur IS, maar wat als literatuur wordt BESCHOUWD, of bestempeld.

    De ‘canon makers’ waren tot nu toe toch vaak blanke erudiete mannen van boven de 40, is mijn idee ;-). Maar, de visie op wat literatuur is, verschuift door de eeuwen heen. Als nu iemand iets als ‘De gouden ezel’ van Apuleius zou schrijven (Latijnse schelmenroman) zou schrijven, zou het denk ik niet meteen als literatuur worden gezien. Terwijl Madame Bovary in de 19e eeuw een schandaal was, kijken we daar nu niet meer van op.

    Je kunt kijken naar wat de werken in ‘de canon’ gemeen hebben. Maar eigenlijk denk ik ook dat het literaire veld en de positie van de’poortwachters’ aan het verschuiven is. Kranten zijn niet meer alleen maar ‘leidend’ in het bepalen wat ‘goed’ is en wat niet. Door internet, blogs, sites als Goodreads en Hebban lezen we steeds meer de meningen van anderen. Misschien verandert dan ook wel de visie op wat literatuur is, of wordt dat minder belangrijk…

    Ik vind het dus super interessant hoe waardebepaling in literatuur tot stand komt! :-) Heb ooit een essay geschreven over waardering van literaire thrillers van mannelijke en vrouwelijke schrijvers (respectievelijk ‘testosteronthrillers’ en ‘oestrogeenthrillers’ genoemd) en heb recensies van afgelopen 10 jaar in zogenaamde ‘kwaliteitskranten’ met elkaar vergeleken. Zo kom je er ook goed achter wat gevestigde critici beschouwen als ‘goed’ en ‘bouquet romannetje’.

      1. Geen dank! Ik heb wel ooit eraan gedacht om het essay op mijn blog te zetten. Ik heb alleen helaas het document niet meer, maar wel het boek waarin het is gepubliceerd. Dat wordt dus overtypen. Een keer eens goed de time voor nemen, wellicht :-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s