Recensie

Recensie: Daar is hij weer

Timur Vermes – Daar is hij weer: Uitgeverij De bezige bij Antwerpen

Een boek over Hitler, een humoristisch boek over Hitler: dat belooft wat! Hoe heeft de -Duitse- schrijver dat aangepakt? En kan dat eigenlijk wel, lachen om Hitler? Daar is hij weer is controversieel, confronterend maar bovenal ontzettend zwartgallig.

De cover van het boek is meteen al een binnenkomer: Het haar van Hitler en de titel van het boek geplaatst op de plek van zijn snor zorgen voor een onuitwisbare eerste indruk. Het triggert meteen. Want als de cover al zo goed is gevonden, hoe zal de inhoud dan zijn? Timur Vermes neemt je op sleeptouw in het hoofd van Hitler, die in 2011 wakker wordt op een grasveldje in Berlijn. Zonder NSDAP, zonder Gestapo, zonder Himmler en Goebbels en zonder Eva. Hij heeft geen idee waar hij is, en reageert daarom ook nogal verbolgen op alledaagse dingen.

Het gebrek aan respect voor hem, de Fuhrer, bijvoorbeeld: waarom worden er geen Hitlergroeten gebracht? Wanneer hij erachter komt dat het 2011 is, staat zijn hele leven op zijn kop. Hij wordt opgevangen door een krantenverkoper, die hem vervolgens in contact brengt met medewerkers van een productiemaatschappij. In tegenstelling tot de waarheid denkt iedereen namelijk dat hij een imitator is. De echte Hitler kan immers niet bestaan?! Dit levert hilarische gesprekken op, en gênante situaties. Na een optreden in een tv-show wordt Adolf Hitler steeds populairder. Hij heeft miljoenen You Tube-views en wordt door iedereen op handen gedragen. Maar in hoeverre kan dit goed blijven gaan? En zal het hem wederom lukken de macht te grijpen?

Daar is hij weer is een uiterst knap geschreven boek. De details over het leven van Hitler, zijn strategisch inzicht en zijn gewoontes zijn tot in de kleinste puntjes uitgewerkt. Tijdens het lezen merk je: hier is heel veel research aan vooraf gegaan. En dat pakt goed uit. Het verhaal wordt vanuit de ik-persoon vertelt, dus je kijkt letterlijk mee in het hoofd van Hitler. Omdat hij in het begin zo onwennig en stuntelig is -een computer bijvoorbeeld kent hij niet, laat staan beltonen of een mobiele telefoon. Ook een afstandsbediening is hem vreemd, maar hij bestempelt het wel direct als ‘de grootste Arische uitvinding ooit’- kon ik sympathie voor hem opbrengen. Ik weet hoe dat klinkt: sympathie voor Hitler?! En toch gebeurt het. Het sluipt erin.

timur vermes - daar is hij weer

Dit komt door de manier waarop Vermes situaties beschrijft. Een gesprek met een medewerker van het tv-station bijvoorbeeld had ongeveer deze strekking:

“Wat is uw echte naam?”

“Adolf Hitler.”

“Ja, zucht…we hebben toch echt een identiteitsbewijs van u nodig.”

“Wat vreemd, daar heeft nog nooit iemand me om gevraagd.”

“Bent u dan nooit in het buitenland geweest?”

“Jawel. Polen, Hongarije, Frankrijk, België.. Amerika stond ook op de planning maar ik werd opgehouden.”

“En daar vroeg niemand om uw legitimatiebewijs?!”

“Nee, ik heb nooit problemen gehad een ander land binnen te gaan.”

Het zijn anekdotes als deze die zorgen voor een vermakelijk boek. Toch sijpelt de zieke geest van Hitler ook op elke pagina door. Daardoor is de sympathie die je op enig moment misschien voelt, algauw weer verdwenen. Wat Vermes daarnaast heel knap doet is de maatschappij een spiegel voorhouden. Zonder enige scrupules gaan tv-maatschappijen en het publiek mee in de redes van deze ‘imitator’ zonder zich af te vragen: klopt het eigenlijk wel wat we doen? Hitler wordt cultuur, en als kunstenaar is het recht op vrijheid van meningsuiting dusdanig groot, dat hem geen strobreed in de weg wordt gelegd.

Het einde van het boek ga ik niet verklappen, maar het is een zeer gepast en uiterst zwartgallig einde van een boek dat me vanaf bladzijde een in de greep heeft gehouden. De manier waarop Vermes heel Duitsland op de hak neemt, is briljant gedaan. Daar is hij weer is een boek van uitersten, maar de manier waarop dit is aangepakt verdient alle lof. En om op mijn vraag van de eerste alinea terug te komen: Ja, het is oké om te lachen om Hitler. Hardop, smakelijk, maar wel met een scherp oog op de maatschappij. Want daar wordt eigenlijk het hardst om gelachen.

Daar is hij weer – Timur Vermes €22,50

Advertenties

3 gedachten over “Recensie: Daar is hij weer

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s